Yul Brynner: Ikona kina i legendarny aktor.

22

Yul Brynner, urodzony jako Julij Borisowicz Briner 11 lipca 1920 roku we Władywostoku, był rosyjsko-szwajcarskim aktorem, który zdobył międzynarodowe uznanie dzięki swoim niezapomnianym rolom. Na lipiec 2024 roku aktor miałby 104 lata. Jego życie naznaczone było zmiennym obywatelstwem i złożoną tożsamością etniczną, a karierę zdefiniowały przełomowe kreacje, w tym ikoniczna rola króla Mongkuta w „Królu i ja”, za którą otrzymał Oscara dla najlepszego aktora. Poza ekranem, Brynner był osobą zaangażowaną społecznie, wspierając uchodźców i działając na rzecz społeczności romskiej, a jego życie zakończyła walka z rakiem płuc.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na lipiec 2024 roku miałby 104 lata.
• Żona/Mąż: Był żonaty dwukrotnie: z Virginią Gilmore i Doris Kleiner.
• Dzieci: Miał troje dzieci: Rocka, Victorię i Lark.
• Zawód: Aktor.
• Główne osiągnięcie: Oscar dla najlepszego aktora za rolę Króla Mongkuta w „Królu i ja” oraz 4625 występów na scenie w tej samej roli.

Podstawowe informacje o Yulu Brynnerze

Tożsamość i pochodzenie

Prawdziwe nazwisko aktora brzmiało Julij Borisowicz Briner. Urodził się 11 lipca 1920 roku we Władywostoku, w regionie będącym wówczas Republiką Dalekiego Wschodu. Jego rodzina należała do zamożnych kręgów, posiadając znaczące dobra ziemskie oraz kopalnie srebra na Syberii. Yul Brynner posiadał wielowymiarowe korzenie etniczne – jego przodkowie wywodzili się ze Szwajcarii, Niemiec, Rosji, a także z grupy Buriatów, ludu pochodzenia mongolskiego. Choć przez wiele lat aktor deklarował posiadanie romskiego pochodzenia, współczesne badania historyczne nie potwierdzają tych twierdzeń, co dodaje kolejną warstwę do jego złożonej tożsamości.

Obywatelstwo

W ciągu swojego życia Yul Brynner posiadał trzy różne obywatelstwa, co odzwierciedlało jego burzliwe losy i podróże. Początkowo był obywatelem Związku Radzieckiego w latach 1922–1943. Następnie, po przyjeździe do Stanów Zjednoczonych, uzyskał obywatelstwo amerykańskie w 1943 roku. Kulminacją jego zmieniającej się przynależności państwowej było zrzeczenie się amerykańskiego paszportu w 1965 roku na rzecz obywatelstwa Szwajcarii, kraju, z którym również czuł silne więzi.

Kariera artystyczna Yula Brynnera

Początki kariery i edukacja

Droga Yula Brynnera do sławy aktorskiej nie była prosta. Po przyjeździe do Stanów Zjednoczonych w 1940 roku, mimo początkowych trudności z językiem angielskim, nie poddał się. Pracował jako kierowca ciężarówki i pomocnik sceniczny w trupie teatralnej Michaela Czechowa, która działała w Ameryce. Równocześnie intensywnie uczył się aktorstwa, czerpiąc wiedzę od swojego mentora. To właśnie ojciec aktora, Boris Julijewicz Briner, wraz z jego drugą żoną, sfinansowali później jego profesjonalną edukację aktorską u samego Michaela Czechowa, co stanowiło kluczowy krok w jego rozwoju artystycznym.

Przełomowe role i sukcesy

Rola życia w „Królu i ja”

Rola króla Mongkuta w musicalu „Król i ja” stała się dla Yula Brynnera absolutnym przełomem i synonimem jego kariery. Aktor wcielał się w tę postać niezwykle 4625 razy na scenie teatralnej, co świadczy o jego niezrównanym talencie i oddaniu. Sukces ten został zwieńczony zdobyciem prestiżowej nagrody Tony. Co więcej, Brynner powtórzył swoją wybitną kreację w adaptacji filmowej z 1956 roku, za którą uhonorowano go Oscarem dla najlepszego aktora, cementując tym samym swoje miejsce w panteonie światowego kina. Ten filmowy „the king” na stałe wpisał się w historię kinematografii.

Rok 1956 – wielkie sukcesy filmowe

Rok 1956 okazał się dla Yula Brynnera absolutnym szczytem jego kariery filmowej, przynosząc mu trzy monumentalne role, które ugruntowały jego status gwiazdy. Oprócz wspomnianego już „Króla i ja”, aktor wcielił się w postać Ramzesa II w epickim dziele Cecila B. DeMille’a „Dziesięcioro przykazań”. Tego samego roku zagrał również generała Bounine’a w filmie „Anastazja”, występując u boku legendy kina, Ingrid Bergman. Te trzy wybitne kreacje w jednym roku potwierdziły wszechstronność i magnetyzm Yula Brynnera na dużym ekranie.

Ikona gatunków filmowych

Western

Yul Brynner na stałe zapisał się w annałach kina jako jedna z ikon gatunku westernu. Jego niezapomniana kreacja Chrisa Adamsa w filmie „Siedmiu wspaniałych” (1960) ugruntowała jego pozycję jako charyzmatycznego lidera grupy rewolwerowców. Film ten, będący luźną adaptacją japońskiego „Siedmiu samurajów”, stał się klasykiem gatunku, a postać grana przez Brynnera stała się archetypem bohatera westernu. Jego obecność w tym filmie, jak i w innych produkcjach tego typu, przyciągała widzów swoją siłą i charakterystycznym stylem. „The Magnificent Seven” to tytuł, który na zawsze kojarzony jest z jego nazwiskiem.

Science-fiction

Poza westernami, Yul Brynner odcisnął również swoje piętno w gatunku science-fiction. W kultowym filmie „Świat Dzikiego Zachodu” (Westworld, 1973) wcielił się w rolę bezwzględnego rewolwerowca-androida, który stanowił śmiertelne zagrożenie dla odwiedzających futurystyczny park rozrywki. Ta mroczna i niepokojąca kreacja pokazała kolejną stronę jego aktorskiego talentu, udowadniając, że potrafi być równie przekonujący jako złoczyńca, co jako bohater. „Westworld” do dziś pozostaje ważnym dziełem w historii kina science-fiction, a rola Brynnera jest uznawana za jedną z jego najbardziej pamiętnych.

Działalność w telewizji

Zanim Yul Brynner zdobył status wielkiej gwiazdy kina, jego kariera zaczęła nabierać tempa w rozwijającej się wówczas branży telewizyjnej. W latach 1948–1949, zanim jeszcze stał się powszechnie rozpoznawalny na ekranach kinowych, pracował jako reżyser w nowo powstałych studiach telewizyjnych CBS. Był to okres, w którym telewizja dopiero kształtowała swoje oblicze, a Brynner miał okazję zdobyć cenne doświadczenie w tworzeniu programów telewizyjnych, zanim w pełni poświęcił się aktorstwu filmowemu i teatralnemu.

Występy muzyczne i kabaretowe

Talent Yula Brynnera wykraczał poza aktorstwo. Już w wieku 14 lat, w 1935 roku, zadebiutował na scenie paryskiego kabaretu „Hermitage”. Tam, akompaniując sobie na gitarze, wykonywał rosyjskie i romskie pieśni, prezentując swój wokalny talent. Ta pasja do muzyki towarzyszyła mu przez całe życie. W 1967 roku wydał album „The Gypsy and I: Yul Brynner Sings Gypsy Songs”, nagrany wspólnie z Alioszą Dimitrievitchem. Na płycie tej zaprezentował tradycyjny repertuar cygański, podkreślając swoje związki z kulturą romską i swoje umiejętności wokalne.

Życie prywatne Yula Brynnera

Rodzina i relacje

Relacja z ojcem

Relacja Yula Brynnera z jego ojcem, Borisem Julijewiczem Brinerem, była skomplikowana i naznaczona traumą. Boris Briner, z wykształcenia inżynier górnictwa i wynalazca, porzucił rodzinę w 1924 roku, aby związać się z aktorką Kateriną Kornakową. Mimo tego bolesnego doświadczenia, to właśnie ojciec i jego nowa żona odegrali kluczową rolę w edukacji Yula, finansując jego studia aktorskie u Michaela Czechowa. Ta trudna relacja z ojcem z pewnością wpłynęła na kształtowanie się osobowości młodego aktora.

Związki małżeńskie

Yul Brynner był żonaty dwukrotnie. Jego pierwszą żoną była Virginia Gilmore, z którą miał syna, Rocka Brynnera. Po rozstaniu z Gilmore, w 1960 roku, poślubił chilijską modelkę Doris Kleiner. Ich ślub odbył się na planie filmu „Siedmiu wspaniałych”, co dodaje romantyzmu tej historii. Z Doris Kleiner miał córkę Victorię, urodzoną w 1962 roku. Matką chrzestną małej Victorii została ikona kina, Audrey Hepburn, co świadczy o pozycji i kręgu znajomych rodziny Brynnerów. Małżeństwo z Doris Kleiner trwało do 1967 roku.

Dzieci i związki pozamałżeńskie

Oprócz córek Victorii i syna Rocka, Yul Brynner miał również córkę Lark, urodzoną w latach 1958/59, ze związku z Frankie Tilden. Aktor wziął na siebie odpowiedzialność za wychowanie Lark, wspierając ją finansowo i ostatecznie ją adoptując. Brynner miał również długoletni, znaczący romans z Marleną Dietrich, legendarną aktorką, która była od niego starsza o 19 lat. Ich relacja, choć nieformalna, była ważnym elementem życia osobistego aktora i wzbudzała duże zainteresowanie mediów.

Rodzina Yula Brynnera

• Rock Brynner (syn z Virginia Gilmore)
• Victoria Brynner (córka z Doris Kleiner, ur. 1962)
• Lark Brynner (córka z Frankie Tilden, ur. 1958/59)

Osiągnięcia i nagrody Yula Brynnera

Uznanie w Hollywood

Kariera Yula Brynnera została uhonorowana licznymi prestiżowymi wyróżnieniami, które potwierdzają jego status jako jednej z największych gwiazd Hollywood. W 1956 roku, roku jego największych sukcesów filmowych, aktor został uhonorowany ceremonią odciśnięcia dłoni przed Grauman’s Chinese Theatre, co jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli trwałego śladu w historii kina. Zaledwie cztery lata później, w 1960 roku, Yul Brynner otrzymał własną gwiazdę na Hollywood Walk of Fame, co stanowiło kolejne potwierdzenie jego niezaprzeczalnego wkładu w przemysł filmowy. Jego imię na bulwarze sław jest wiecznym świadectwem jego talentu i popularności.

Najważniejsze nagrody i wyróżnienia

Działalność filantropijna i społeczna Yula Brynnera

Wsparcie dla uchodźców

Yul Brynner był nie tylko utalentowanym aktorem, ale także człowiekiem o wielkim sercu i zaangażowaniu społecznym. Pełnił funkcję specjalnego konsultanta Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. uchodźców. Swoje zaangażowanie dokumentował również poprzez fotografię, tworząc poruszające obrazy dokumentujące trudną sytuację ludzi żyjących w obozach dla uchodźców. Jego prace miały na celu nagłośnienie problemu i zwrócenie uwagi świata na cierpienie tych osób, co świadczy o jego głębokim poczuciu empatii i chęci niesienia pomocy.

Działalność na rzecz Romów

Ze względu na silne poczucie więzi z kulturą romską, które wynikało być może z jego złożonego pochodzenia, Yul Brynner aktywnie działał na rzecz tej społeczności. W 1977 roku został mianowany honorowym przewodniczącym Międzynarodowej Unii Romów. Piastował ten zaszczytny tytuł aż do śmierci, angażując się w promowanie praw i kultury Romów. Jego zaangażowanie w tę kwestię pokazuje, jak ważne było dla niego poczucie przynależności i wspieranie grup marginalizowanych.

Edukacja antynikotynowa

Wiedząc, że zmaga się z nieoperacyjnym rakiem płuc, Yul Brynner podjął niezwykle ważną inicjatywę edukacyjną. W poruszającym wywiadzie udzielonym programowi „Good Morning America”, wyraził głębokie pragnienie stworzenia reklamy ostrzegającej przed zgubnymi skutkami palenia. Po jego śmierci nagranie z wywiadu zostało wykorzystane jako potężny spot społeczny, który dotarł do milionów ludzi, niosąc ostrzeżenie i przestrogę przed nałogiem tytoniowym. Był to jego ostatni, niezwykle ważny akt wkładu w dobro publiczne.

Ciekawostki z życia Yula Brynnera

Znak rozpoznawczy

Charakterystyczny, ogolony na łyso wygląd Yula Brynnera stał się jego nieodłącznym znakiem rozpoznawczym. Decyzję o zgolenia głowy podjął w 1951 roku specjalnie do roli w „Królu i ja”. Ten wizerunek, nazwany „Yul Brynner look”, okazał się tak ikoniczny i popularny, że aktor utrzymywał go do końca swojego życia. Stał się on synonimem jego postaci i wizerunku, odróżniając go od innych aktorów i czyniąc go natychmiast rozpoznawalnym.

Wielojęzyczność

Yul Brynner był prawdziwym poliglotą. Władał biegle kilkoma językami, w tym rosyjskim, francuskim, japońskim i węgierskim. Angielskiego nauczył się dopiero po trzydziestce, co stanowi dowód na jego determinację i zdolności adaptacyjne, zwłaszcza biorąc pod uwagę jego początki w USA z ograniczoną znajomością języka. Ta biegłość w wielu językach z pewnością ułatwiała mu pracę w międzynarodowym przemyśle filmowym i poszerzała jego horyzonty.

Relacje ze światem sztuki

W młodości, dzięki swojemu patronowi Jeanowi Cocteau, Yul Brynner obracał się w kręgach paryskiej bohemy artystycznej. Jego towarzystwo tworzyli wówczas tak wybitni twórcy jak Pablo Picasso, Salvador Dali czy Josephine Baker. Te znajomości z artystyczną elitą z pewnością miały wpływ na jego wrażliwość i postrzeganie świata, kształtując jego artystyczną duszę i otwierając go na nowe doświadczenia.

Działalność w czasie II wojny światowej

Podczas II wojny światowej Yul Brynner wykorzystał swoje unikalne umiejętności językowe w służbie propagandzie wojennej. Pracował jako spiker radiowy dla US Office of War Information, nadając komunikaty skierowane do okupowanej Francji. Jego głos niósł informacje i wsparcie dla osób żyjących pod okupacją, co stanowiło ważny, choć mniej znany, aspekt jego działalności w tamtym burzliwym okresie.

Fotografia jako pasja

Poza aktorstwem, Yul Brynner posiadał również talent fotograficzny. Był uznanym fotografem, a jego prace zostały pośmiertnie zebrane przez jego córkę Victorię w albumie „Yul Brynner: Photographer”. Album ten zawierał portrety członków jego rodziny oraz znanych osobistości ze świata filmu, ukazując jego oko do uchwycenia istoty fotografowanego obiektu. Fotografia była dla niego formą wyrazu artystycznego i sposobem na dokumentowanie świata wokół niego.

Wypadek w cyrku i walka z uzależnieniem

W młodości Yul Brynner pracował jako akrobata trapezowy w cyrku. Niestety, podczas jednego z występów doznał poważnego urazu pleców. Aby złagodzić chroniczny ból, zaczął sięgać po narkotyki, co doprowadziło do uzależnienia od opium. Aktor przez rok leczył się w klinice w Lozannie, gdzie udało mu się pokonać nałóg. To doświadczenie z pewnością stanowiło dla niego trudny okres, ale jednocześnie dowiodło jego siły woli i determinacji w walce z przeciwnościami.

Walka z chorobą

We wrześniu 1983 roku u Yula Brynnera zdiagnozowano nieoperacyjnego raka płuc. Mimo choroby, aktor nie poddał się. Przeszedł wyniszczającą radioterapię, która niestety uszkodziła mu gardło i znacząco utrudniała mówienie. Mimo tych trudności, Yul Brynner kontynuował występy w teatrze niemal do samego końca, co świadczy o jego niezwykłej sile ducha i oddaniu sztuce. Zmarł na raka płuc 10 października 1985 roku, pozostawiając po sobie bogate dziedzictwo artystyczne i niezapomniane kreacje.

Dyskografia Yula Brynnera

Yul Brynner był postacią o niezwykłej wszechstronności i charyzmie, która pozostawiła trwały ślad w historii kina i teatru. Jego niezapomniane role, od króla Mongkuta po bezwzględnego rewolwerowca, ugruntowały jego status ikony kultury masowej. Poza ekranem, Brynner wykazał się głębokim zaangażowaniem społecznym, wspierając uchodźców i działając na rzecz społeczności romskiej, a jego ostatnia wola w postaci kampanii antynikotynowej stanowi potężne świadectwo jego wpływu. Historia jego życia, pełna zmian, wyzwań i triumfów, jest inspirującym przykładem wytrwałości i siły ducha.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Yul_Brynner