Winston Churchill: polityk, mąż stanu, najwybitniejszy Brytyjczyk.

10

Winston Churchill, urodzony 30 listopada 1874 roku, był brytyjskim mężem stanu, politykiem i pisarzem, który na stałe zapisał się w historii jako jeden z najwybitniejszych przywódców XX wieku. Dwukrotny Premier Wielkiej Brytanii, znany jest przede wszystkim ze swojej kluczowej roli podczas II wojny światowej, kiedy to kierował narodem w obliczu zagrożenia nazistowskiego. Jego życie, naznaczone burzliwą karierą polityczną i licznymi osiągnięciami, w tym Literacką Nagrodą Nobla, oraz wsparciem rodziny, stanowi fascynujący obraz postaci, która wywarła ogromny wpływ na losy świata.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na listopad 2024 roku Winston Churchill miałby 150 lat.
• Żona/Mąż: Clementine Hozier
• Dzieci: Pięcioro
• Zawód: Polityk, mąż stanu, pisarz, malarz
• Główne osiągnięcie: Kierowanie Wielką Brytanią podczas II wojny światowej i otrzymanie Literackiej Nagrody Nobla.

Podstawowe informacje o Winstonie Churchillu

Winston Leonard Spencer Churchill, znany powszechnie jako Winston Churchill, urodził się 30 listopada 1874 roku w Blenheim Palace, rodowej siedzibie książąt Marlborough w Oxfordshire. W listopadzie 2024 roku obchodzona była 150. rocznica jego urodzin. Swoje życie zakończył 24 stycznia 1965 roku w wieku 90 lat, dokładnie 70 lat po śmierci swojego ojca, Lorda Randolpha Churchilla. Jego śmierć była momentem narodowej żałoby, a pogrzeb miał charakter państwowy, co stanowiło rzadkie wyróżnienie dla osoby spoza rodziny królewskiej. **Churchill spędził ponad 60 lat w Izbie Gmin, reprezentując w tym czasie różne okręgi wyborcze, takie jak Oldham, Manchester North West, Dundee, Epping oraz Woodford.**

Rodzina i życie prywatne Winston Churchill

Pochodzenie Winstona Churchilla było znacząco ukształtowane przez jego rodziców. Jego ojcem był Lord Randolph Churchill, brytyjski polityk wywodzący się z arystokratycznej rodziny książąt Marlborough. Matką była Jennie Jerome, córka amerykańskiego finansisty Leonarda Jerome’a, co nadawało młodemu Churchillowi transatlantyckie korzenie. **W 1908 roku Winston Churchill poślubił Clementine Hozier.** Ich małżeństwo trwało 57 lat, aż do jego śmierci, i było postrzegane jako kluczowe wsparcie dla jego burzliwej kariery politycznej oraz stabilizacji emocjonalnej. Związek ten stanowił dla niego nieocenione oparcie w trudnych momentach życia i kariery.

Kariera polityczna i urzędy

Winston Churchill dwukrotnie sprawował urząd Premiera Wielkiej Brytanii. Po raz pierwszy objął tę funkcję w krytycznym okresie II wojny światowej, w latach 1940–1945, a po raz drugi w czasach powojennych, od 1951 do 1955 roku. **W obu kadencjach służył pod panowaniem królów Jerzego VI oraz królowej Elżbiety II.** W maju 1940 roku, po rezygnacji Neville’a Chamberlaina, Churchill stanął na czele rządu koalicyjnego, przejmując jednocześnie osobiste kierownictwo nad wysiłkiem wojennym jako Minister Obrony. Pozwoliło mu to na bezpośredni nadzór nad strategią militarną kraju w najtrudniejszym okresie konfliktu. Jego kariera polityczna charakteryzowała się znaczną zmiennością przynależności partyjnej. Churchill był politycznym „kameleonem”: karierę zaczynał jako Konserwatysta w 1900 roku, w 1904 roku przeszedł do Partii Liberalnej, by po latach, w 1924 roku, powrócić do Konserwatystów. Tłumaczył tę decyzję słowami: „każdy może zmienić partię, ale potrzeba geniuszu, by zmienić ją dwa razy”. **W latach 1924–1929 pełnił funkcję Kanclerza Skarbu w rządzie Stanleya Baldwina.** W tym okresie podjął kontrowersyjną decyzję o powrocie Wielkiej Brytanii do parytetu złota. Jeszcze przed I wojną światową, jako Home Secretary w latach 1910–1911, Churchill wprowadzał reformy więziennictwa i systemu płac. Jednocześnie jego działania budziły kontrowersje, zwłaszcza brutalne tłumienie strajków górników w Tonypandy.

Okresy sprawowania urzędu Premiera Wielkiej Brytanii:

• 1940–1945
• 1951–1955

Warto wiedzieć: W latach 20. XX wieku Churchill był Kanclerzem Skarbu, co było kluczową rolą w brytyjskim rządzie.

Służba wojskowa i doświadczenia wojenne

Jako młody oficer kawalerii w latach 90. XIX wieku, Winston Churchill aktywnie poszukiwał okazji do walki na całym świecie. Brał udział w kampaniach na Kubie, w Indiach oraz w Sudanie, gdzie w 1898 roku uczestniczył w szarży pod Omdurmanem. **Podczas wojny burskiej w Afryce Południowej w 1899 roku pracował jako korespondent wojenny. Został wówczas schwytany i uwięziony w obozie jenieckim w Pretorii, z którego dokonał brawurowej ucieczki, co przyniosło mu status bohatera narodowego.** Po porażce operacji w Dardanelach podczas I wojny światowej, za którą został obarczony winą, zrezygnował z funkcji rządowych w 1915 roku. Następnie udał się na front zachodni, gdzie dowodził batalionem Królewskich Fizylierów Szkockich.

Kampanie i doświadczenia wojskowe:

• Kampanie na Kubie, w Indiach i w Sudanie (lata 90. XIX wieku)
• Udział w szarży pod Omdurmanem (1898)
• Praca jako korespondent wojenny podczas wojny burskiej (1899)
• Ucieczka z obozu jenieckiego w Pretorii
• Dowodzenie batalionem na froncie zachodnim podczas I wojny światowej (po 1915 roku)

Osiągnięcia, twórczość i nagrody

**W 1953 roku Winston Churchill został uhonorowany Literacką Nagrodą Nobla** za „mistrzostwo opisu historycznego i biograficznego oraz za błyskotliwe oratorstwo w obronie wzniosłych wartości ludzkich”. Był niezwykle płodnym pisarzem, tworzącym artykuły, biografie i książki historyczne. Pisał głównie z powodów finansowych, aby utrzymać swój kosztowny styl życia. Churchill był również utalentowanym malarzem amatorem. Swoją pasję do malowania odkrył w wieku 40 lat, po kryzysie związanym z dymisją z Admiralicji. Stworzył ponad 500 obrazów, które pomagały mu walczyć z depresją, którą nazywał swoim „czarnym psem”. Jego dorobek literacki obejmuje między innymi monumentalne dzieło „Historia II wojny światowej”, za które otrzymał literacką nagrodę.

Najważniejsze nagrody i wyróżnienia:

• Literacka Nagroda Nobla (1953)
• Tytuł Honorowego Obywatela USA (1963)

Warto wiedzieć: Churchill był autorem ponad 500 obrazów, co świadczy o jego wszechstronności artystycznej.

Działalność międzynarodowa i II wojna światowa

Winston Churchill odegrał kluczową rolę w uformowaniu „Wielkiej Trójki” – sojuszu z Franklinem D. Rooseveltem i Józefem Stalinem. Uczestniczył w ważnych konferencjach w Teheranie, Jałcie i Poczdamie, które kształtowały powojenny porządek świata. **W 1941 roku, jeszcze przed oficjalnym przystąpieniem Stanów Zjednoczonych do wojny, podpisał z Rooseveltem Kartę Atlantycką, dokument definiujący cele aliantów w walce z państwami Osi.** Po przegranych wyborach w lipcu 1945 roku, mimo zwycięstwa w Europie, Churchill, jako lider opozycji, wygłosił w 1946 roku w Fulton słynne przemówienie o „żelaznej kurtynie”. Ostrzegał w nim świat przed ekspansją radzieckich wpływów, co jest uważane za jedno z pierwszych ostrzeżeń przed zimną wojną.

Kluczowe wydarzenia międzynarodowe i wojenne:

• Uczestnictwo w konferencjach „Wielkiej Trójki”: Teheran, Jałta, Poczdam
• Podpisanie Karty Atlantyckiej z Franklinem D. Rooseveltem (1941)
• Przemówienie w Fulton o „żelaznej kurtynie” (1946)

Warto wiedzieć: Karta Atlantycka, podpisana w 1941 roku, określiła cele aliantów jeszcze przed oficjalnym przystąpieniem USA do II wojny światowej.

Kontrowersje i trudne momenty

Lata 30. XX wieku stanowiły dla Winstona Churchilla okres tzw. „lat na pustyni” (Wilderness Years). Był wówczas izolowany politycznie, co wynikało z jego sprzeciwu wobec przyznania Indiom statusu dominium oraz uporczywych ostrzeżeń przed rosnącym zagrożeniem ze strony nazistowskich Niemiec. **Churchill jest również postacią kontrowersyjną w kontekście kolonializmu.** Jego imperialistyczne poglądy oraz rola jego rządu w czasie głodu w Bengalu w 1943 roku budzą dyskusje do dziś. Pod koniec II wojny światowej popierał strategię nalotów dywanowych na niemieckie miasta, w tym kontrowersyjne bombardowanie Drezna w lutym 1945 roku. W 1943 roku, w środku wojny, jego rząd był krytykowany za brak działania w obliczu głodu w Bengalu. Churchill powiedział wówczas, że nie ma nic do zaoferowania poza krwią, trudem, łzami i potem w walce z nazistowskimi Niemcami.

Kontrowersyjne aspekty działalności Churchilla:

• Sprzeciw wobec przyznania Indiom statusu dominium
• Rola rządu w czasie głodu w Bengalu (1943)
• Popieranie nalotów dywanowych na niemieckie miasta

Zdrowie i późne lata

W trakcie swojej drugiej kadencji jako Premier, w 1953 roku, Winston Churchill przeszedł poważny udar mózgu. **Informacja o jego stanie zdrowia była trzymana w tajemnicy przed opinią publiczną i parlamentem.** Ze względu na pogarszający się stan zdrowia i wiek, w kwietniu 1955 roku, mając 80 lat, zrezygnował z urzędu Premiera. Pod koniec życia, w 1963 roku, Kongres Stanów Zjednoczonych nadał mu tytuł Honorowego Obywatela USA, co było bezprecedensowym gestem uznania dla jego zasług. Tytuł ten honoruje jego rolę w budowaniu relacji między Wielką Brytanią a Stanami Zjednoczonymi.

Kluczowe wydarzenia z późnych lat życia:

• Poważny udar mózgu (1953)
• Rezygnacja z urzędu Premiera (kwiecień 1955)
• Nadanie tytułu Honorowego Obywatela USA (1963)

Ciekawostki

Winston Churchill posiadał unikalny status „Father of the House” (Ojca Izby) w latach 1959–1964. Jest to tytuł przysługujący posłowi o najdłuższym nieprzerwanym stażu w parlamencie. Słynął z niezwykłego talentu krasomówczego. **Jego wojenne przemówienia, takie jak „Będziemy walczyć na plażach” (We shall fight on the beaches) czy „Krew, znój, łzy i pot” (Blood, toil, tears and sweat), uznawane są za jedne z najważniejszych tekstów retorycznych w historii.** Mimo że kojarzony jest głównie z sukcesem wojennym, w lipcu 1945 roku, tuż po zwycięstwie w Europie, jego Partia Konserwatywna poniosła druzgocącą klęskę w wyborach powszechnych, przegrywając z Partią Pracy kierowaną przez Clementa Attlee. Churchill powiedział wówczas: „To nie koniec. To nawet nie początek końca. Ale być może jest to koniec początku.” Jego życie i działalność są szeroko opisywane w publikacjach, takich jak Wikipedia, a jego dziedzictwo jest pielęgnowane przez organizacje takie jak International Churchill Society.

Dodatkowe informacje:

• Status „Father of the House” (1959–1964)
• Wybitne zdolności oratorskie
• Klęska wyborcza partii w 1945 roku pomimo zwycięstwa w wojnie

Winston Churchill był postacią o niezwykłej sile charakteru i determinacji, a jego przywództwo w najciemniejszych godzinach brytyjskiej historii zapewniło mu miejsce w panteonie największych mężów stanu. Jego dziedzictwo, obejmujące zarówno triumfy polityczne, jak i wyzwania, wciąż inspiruje i stanowi przedmiot analizy historycznej.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Winston_Churchill