Paul Cézanne: Martwa natura, Gauguin i postimpresjonizm

17

Paul Cézanne, urodzony 19 stycznia 1839 roku w Aix-en-Provence, był francuskim malarzem, którego twórczość stanowiła kluczowy pomost między impresjonizmem a rodzącym się kubizmem. Jego innowacyjne podejście do perspektywy i struktury malarskiej zrewolucjonizowało sztukę XX wieku, czyniąc go postacią powszechnie uznawaną za ojca współczesnego malarstwa. Mimo początkowych trudności w zdobyciu uznania, jego dzieła wywarły trwały wpływ na takich mistrzów jak Picasso i Matisse.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na styczeń 2024 roku, Paul Cézanne miałby 185 lat.
• Żona/Mąż: Marie-Hortense Fiquet
• Dzieci: Paul Cézanne miał dwoje dzieci.
• Zawód: Malarz
• Główne osiągnięcie: Stworzenie pomostu między impresjonizmem a kubizmem, rewolucjonizując podejście do formy i przestrzeni w malarstwie.

Paul Cézanne: Życie i Twórczość Ojca Kubizmu

Paul Cézanne: Podstawowe informacje

Paul Cézanne przyszedł na świat 19 stycznia 1839 roku w Aix-en-Provence we Francji, w domu przy ulicy rue de l’Opéra 28. Jego życie i twórczość miały ogromny wpływ na rozwój sztuki XX wieku, czyniąc go postacią kluczową w historii malarstwa. Po śmierci w 1906 roku, artysta spoczął na cmentarzu Saint-Pierre w swoim rodzinnym mieście Aix-en-Provence.

Data i miejsce urodzenia

Paul Cézanne urodził się 19 stycznia 1839 roku w Aix-en-Provence we Francji. To właśnie w tym malowniczym regionie Francji artysta spędził znaczną część swojego życia, a jego przywiązanie do tego miejsca często znajdowało odzwierciedlenie w jego dziełach, zwłaszcza w obrazach przedstawiających górę Sainte-Victoire. Dokładny adres jego narodzin to rue de l’Opéra 28.

Wykształcenie

Edukacja Paula Cézanne’a była dwutorowa. Początkowo, pod presją ojca, rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie Aix-Marseille w 1859 roku, które trwały dwa lata. Równolegle, by rozwijać swoje artystyczne pasje, uczęszczał na wieczorne kursy rysunku w École de dessin d’Aix-en-Provence pod kierunkiem Josepha Giberta. Później kontynuował naukę w Académie Suisse w Paryżu, gdzie skupiał się na rysunku z natury, co stanowiło solidne podstawy dla jego przyszłej kariery malarskiej.

Miejsce spoczynku

Po przeżyciu 67 lat i śmierci w 1906 roku, Paul Cézanne został pochowany na cmentarzu Saint-Pierre w Aix-en-Provence. Jego grób jest miejscem pielgrzymek miłośników sztuki, którzy pragną oddać hołd artyście, którego twórczość wywarła trwały wpływ na współczesne malarstwo. Spoczynek w rodzinnym mieście podkreśla jego głębokie przywiązanie do regionu, który często inspirował jego dzieła.

Rodzina i życie prywatne Paula Cézanne’a

Życie osobiste Paula Cézanne’a było naznaczone silnymi wpływami rodzinnymi oraz burzliwymi relacjami. Mimo artystycznej pasji, doświadczał presji ze strony ojca, a jednocześnie czerpał inspirację z wrażliwości matki. Jego związek z Marie-Hortense Fiquet, choć skomplikowany, zaowocował narodzinami dzieci i późniejszym małżeństwem. W późniejszych latach życia artysta odnalazł spokój w silnej religijności.

Relacje rodzinne

Relacja z ojcem, Louisem-Augustem Cézanne, była złożona. Ojciec, początkowo kapelusznik, a następnie zamożny bankier, wywierał autorytarną presję na syna, aby ten przejął rodzinny biznes. Mimo tej presji, matka artysty, Anne-Elisabeth-Honorine Aubert, żywiołowa i romantyczna, miała kluczowy wpływ na wizję świata Paula, przekazując mu swoją wrażliwość. Interesującym faktem jest, że rodzice Paula, mimo jego narodzin w 1839 roku, sformalizowali swój związek małżeński dopiero 29 stycznia 1844 roku, pięć lat po jego przyjściu na świat.

Małżeństwo i partnerstwo

W 1869 roku w Paryżu Paul Cézanne poznał Marie-Hortense Fiquet, która była od niego młodsza o jedenaście lat i pracowała jako asystentka introligatora. Hortense została jego partnerką, matką jego dzieci, a w późniejszym okresie również jego żoną. Ich związek, choć niepozbawiony trudności, stanowił ważny element jego życia osobistego.

Przyjaźnie

Jedną z najważniejszych przyjaźni w życiu Cézanne’a była ta z Émile’em Zolą. Poznali się w 1852 roku w Collège Bourbon, gdzie wraz z Baptistinem Baille stworzyli grupę „Trzech Nierozłącznych”. Ich wspólne spędzanie czasu na łonie natury, czytanie Homera i Wergiliusza oraz ożywione debaty o sztuce, miały znaczący wpływ na młodego artystę. Zola, jako pisarz, stał się ważnym promotorem twórczości Cézanne’a, choć ich drogi artystyczne później się rozeszły.

Religijność

Mimo burzliwego życia artystycznego i często niepokornego charakteru, w późniejszych latach swojego życia Paul Cézanne stał się gorliwym i pobożnym katolikiem. Ta duchowa przemiana stanowiła ważny aspekt jego późniejszego okresu życia, wpływając na jego postrzeganie świata i samego siebie.

Kariera artystyczna i rozwój twórczości

Kariera Paula Cézanne’a była długa i pełna wyzwań, ale ostatecznie doprowadziła go do pozycji jednego z najważniejszych artystów w historii. Jego twórczość, ewoluująca od wpływu romantyzmu i realizmu, przez współpracę z impresjonistami, aż po wypracowanie unikalnego stylu, który zapoczątkował kubizm, stanowi fascynującą podróż przez historię sztuki. Cézanne był nie tylko malarzem, ale wizjonerem, który zrewolucjonizował postrzeganie formy i przestrzeni w malarstwie.

Początki i edukacja artystyczna

W kwietniu 1861 roku, zachęcony przez swojego przyjaciela Émile’a Zolę, Paul Cézanne wyjechał do Paryża z nadzieją na rozwój swojej kariery artystycznej. Niestety, jego początki w stolicy Francji były trudne – został odrzucony przez prestiżową École des Beaux-Arts. To rozczarowanie skłoniło go do czasowego powrotu do pracy w banku ojca. Równolegle jednak, kontynuował naukę rysunku, uczęszczając na kursy w Académie Suisse, co pozwoliło mu na rozwijanie warsztatu i pogłębianie wiedzy o technikach malarskich.

Okresy twórczości

Pierwszy okres twórczości Cézanne’a, często określany jako „okres ciemny” (1861–1870), charakteryzował się dziełami inspirowanymi romantyzmem i realizmem. W tym czasie artysta często używał szpachli malarskiej do nakładania grubych warstw farby, co widoczne jest w jego wczesnych martwych naturach i portretach. W 1860 roku, jeszcze przed wyjazdem do Paryża, Cézanne uzyskał zgodę ojca na pomalowanie ścian salonu w rodzinnej posiadłości Jas de Bouffan. Stworzył tam wielkoformatowe murale przedstawiające cztery pory roku, które w akcie artystycznego buntu ironicznie podpisał nazwiskiem nielubianego malarza Ingresa.

Współpraca i wpływ na innych artystów

W latach 70. XIX wieku Paul Cézanne nawiązał bliską relację z Camillem Pissarro. Ich współpraca rozwijała się od relacji mistrz-uczeń do partnerskiej wymiany artystycznej podczas wspólnych plenerów w Louveciennes i Pontoise. To właśnie w tym okresie Cézanne zaczął wypracowywać swój charakterystyczny styl, oparty na powtarzalnych, badawczych pociągnięciach pędzla i budowaniu złożonych pól koloru, które pozwalały na wydobycie struktury przedmiotów. Cézanne jest uznawany za kluczową postać w historii sztuki, stanowiącą pomost między XIX-wiecznym impresjonizmem a rodzącym się w XX wieku kubizmem, co zrewolucjonizowało podejście do perspektywy i analizy formy. Jego podejście do kompozycji i geometryzacji formy miało zrewolucjonizować sztukę nowoczesną, inspirując pokolenia artystów.

Przełomowe wystawy

Dopiero w 1895 roku, po latach tworzenia i eksperymentowania, marszand Ambroise Vollard zorganizował pierwszą indywidualną wystawę Paula Cézanne’a w swojej paryskiej galerii. To wydarzenie zapoczątkowało szersze zainteresowanie jego twórczością i dogłębną analizę jego nowatorskich metod. Choć krytycy często go wyśmiewali, jego dzieło zaczęło zdobywać uznanie wśród innych artystów, którzy dostrzegali w jego pracach przełomowe znaczenie dla przyszłości malarstwa.

Osiągnięcia i uznanie

Droga Paula Cézanne’a do uznania artystycznego była długa i naznaczona wieloma wyzwaniami. Mimo początkowych trudności i odrzuceń, artysta zdołał przebić się do świata sztuki, zdobywając nagrody i budując reputację wśród najbardziej wpływowych twórców swoich czasów. Jego wkład w rozwój malarstwa został doceniony przez najwybitniejszych artystów, którzy uznali go za swojego mistrza.

Pierwsze sukcesy i udział w Salonach

Pierwszy oficjalny sukces artystyczny Paula Cézanne’a miał miejsce już w sierpniu 1859 roku, kiedy to podczas nauki w Aix zdobył drugą nagrodę na kursie studiów nad figurą. Po latach odrzuceń jego prac w latach 1864–1869, w 1882 roku udało mu się w końcu wystawić obraz na oficjalnym Salonie Paryskim. Było to możliwe dzięki fortelowi przyjaciela Antoine’a Guillemeta, który zgłosił go jako swojego ucznia, co pozwoliło na obejście rygorystycznych zasad komisji.

Uznanie wśród mistrzów sztuki

Choć krytycy przez długi czas wyśmiewali twórczość Cézanne’a, jego geniusz został dostrzeżony przez innych wielkich artystów. Tacy giganci jak Henri Matisse i Pablo Picasso uznawali go za najwyższy autorytet w świecie sztuki, zgodnie twierdząc, że „Cézanne jest ojcem nas wszystkich”. To właśnie Picasso i Matisse, czerpiąc inspirację z jego podejścia do formy i przestrzeni, przyczynili się do rozwoju kubizmu, który był bezpośrednią kontynuacją innowacji wprowadzonych przez Cézanne’a. Jego wpływ na sztukę nowoczesną jest nieoceniony, a jego dzieła nadal inspirują i fascynują.

Finanse i dziedzictwo

W przeciwieństwie do wielu swoich artystycznych współczesnych, Paul Cézanne cieszył się znacznym bezpieczeństwem finansowym przez całe swoje życie. Sukcesy bankowe jego ojca zapewniły mu stabilność materialną, która pozwoliła mu skupić się na rozwijaniu swojej pasji artystycznej bez presji codziennego utrzymania. Po śmierci ojca odziedziczył znaczną fortunę, co utwierdziło jego niezależność twórczą.

Bezpieczeństwo finansowe

Dzięki sukcesom bankowym swojego ojca, Louisa-Auguste’a Cézanne’a, Paul nigdy nie cierpiał biedy. Ojciec regularnie wypłacał mu pensję, zapewniając środki do życia, co w 1862 roku wynosiło 150 franków miesięcznie. Ta stabilność finansowa była kluczowa dla możliwości artysty do poświęcenia się swojej twórczości bez konieczności kompromisów wynikających z potrzeb materialnych.

Spadek

Po śmierci ojca w 1886 roku, Paul Cézanne otrzymał w spadku znaczną fortunę w wysokości 400 000 franków. Ta ogromna suma pozwoliła mu na zapewnienie sobie całkowitej niezależności twórczej i życia bez trosk materialnych aż do śmierci. Spadek ten umożliwił mu pełne skupienie się na rozwijaniu swojego unikalnego stylu malarskiego i eksperymentowaniu z nowymi formami wyrazu, co miało kluczowe znaczenie dla jego wkładu w historię sztuki.

Ciekawostki z życia Paula Cézanne’a

Życie Paula Cézanne’a obfitowało w nietypowe zdarzenia i fascynujące szczegóły, które rzucają światło na jego osobowość i proces twórczy. Od unikania służby wojskowej po zaskakujące odkrycia dotyczące jego dzieł, artysta pozostawił po sobie wiele intrygujących historii, które wzbogacają jego biografię i ukazują go jako postać wykraczającą poza ramy konwencjonalnego artysty.

Unikanie służby wojskowej

Podczas wojny francusko-pruskiej w 1870 roku, Paul Cézanne ukrywał się w wiosce rybackiej L’Estaque, aby uniknąć poboru do wojska. Mimo że w 1871 roku uznano go oficjalnie za dezertera, udało mu się uniknąć konsekwencji prawnych, co pozwoliło mu kontynuować pracę artystyczną w tym niespokojnym okresie historii Francji.

Odkrycie pod obrazem

W 2022 roku dokonano intrygującego odkrycia dotyczącego jednego z dzieł Cézanne’a. Konserwatorka z Cincinnati Art Museum, Serena Urry, za pomocą promieni rentgenowskich odkryła ukryty portret pod warstwami obrazu „Martwa natura z chlebem i jajkami” z 1865 roku. Przypuszcza się, że jest to jeden z najwcześniejszych autoportretów artysty, co stanowi cenne uzupełnienie wiedzy o jego wczesnej twórczości i technikach malarskich.

Pasja poetycka

W młodości Paul Cézanne przejawiał również pasję poetycką, często tworząc wiersze, w tym w języku łacińskim. Choć jego przyjaciel Émile Zola namawiał go do poważnego zajęcia się poezją, Paul traktował to zajęcie głównie jako formę rozrywki, a jego główną pasją pozostało malarstwo. Ta poetycka iskra mogła jednak wpłynąć na jego wrażliwość i sposób postrzegania świata, co z kolei odbiło się w jego sztuce.

Nietypowe podpisy

Na swoich wczesnych muralach w rodzinnej posiadłości Jas de Bouffan, Paul Cézanne stosował nietypowe i nieco złośliwe podpisy. Podpisywał się jako „Ingres”, datując jeden z obrazów na rok 1811. Była to bezpośrednia aluzja do dzieła „Jowisz i Tetyda” autorstwa Ingresa, które było wystawiane w lokalnym muzeum. Tego typu zabiegi świadczą o jego młodzieńczym buncie i chęci zaznaczenia swojej odrębności artystycznej.

Zdrowie i okoliczności śmierci

Życie Paula Cézanne’a zakończyło się w wyniku powikłań zdrowotnych związanych z jego pasją do pracy w plenerze. Artysta, mimo wieku, pozostawał aktywny twórczo, co jednak ostatecznie przyczyniło się do jego śmierci. Jego odejście było znaczącą stratą dla świata sztuki.

Okoliczności śmierci

Paul Cézanne zmarł 22 października 1906 roku w wieku 67 lat. Przyczyną śmierci były powikłania po silnym przeziębieniu, którego nabawił się podczas pracy w plenerze w trudnych warunkach pogodowych. Intensywna praca podczas burzy doprowadziła do zapalenia płuc, które okazało się śmiertelne. Jego śmierć była końcem epoki w historii sztuki, ale jego dzieło nadal żyje, inspirując kolejne pokolenia artystów i miłośników malarstwa.

Warto wiedzieć: W 1852 roku w Collège Bourbon Paul Cézanne poznał Émile’a Zolę, z którym wraz z Baptistinem Baille stworzył grupę „Trzech Nierozłącznych”. Ich przyjaźń i wspólne debaty o sztuce miały znaczący wpływ na młodego artystę.

Warto wiedzieć: Mimo że krytycy często wyśmiewali twórczość Cézanne’a, tacy giganci jak Henri Matisse i Pablo Picasso uznawali go za najwyższy autorytet, twierdząc zgodnie, że „Cézanne jest ojcem nas wszystkich”.

Paul Cézanne, uznawany za jednego z prekursorów sztuki nowoczesnej, pozostawił po sobie dziedzictwo o nieocenionej wartości. Jego innowacyjne podejście do formy, przestrzeni i koloru otworzyło drogę dla rozwoju kubizmu i miało fundamentalny wpływ na kierunek, jaki obrało malarstwo w XX wieku. Jako malarz, który z powodzeniem połączył obserwację natury z geometryczną analizą, Cézanne stał się inspiracją dla niezliczonych artystów, cementując swoją pozycję jako jednego z filarów współczesnej sztuki.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Paul_C%C3%A9zanne