Mary: Maria – życie, twórczość i dziedzictwo wybitnej postaci

13

Maryja, postać o fundamentalnym znaczeniu w historii chrześcijaństwa i islamu, była żydowską kobietą mieszkającą w Nazarecie w I wieku. Na początku 2026 roku jej postać historyczna liczyłaby ponad 2040 lat. Znana przede wszystkim jako żona Józefa i matka Jezusa, odegrała kluczową rolę w planie zbawienia, a jej życie i dziedzictwo inspirują miliony wiernych na całym świecie.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na styczeń 2026 roku jej postać historyczna miałaby ponad 2040 lat.
• Żona/Mąż: Żona Józefa.
• Dzieci: Matka Jezusa.
• Zawód: Brak informacji o zawodzie w sensie współczesnym; jej główną rolą była macierzyństwo i wierność woli Bożej.
• Główne osiągnięcie: Urodzenie i wychowanie Jezusa Chrystusa, odegrała kluczową rolę w planie zbawienia ludzkości.

Podstawowe informacje o Maryi

Maryja, której imię w oryginalnych manuskryptach Nowego Testamentu brzmiało aramejsko „Maryam” lub „Mariam”, a polska forma „Maryja” wywodzi się z greckiego skrótu „Maria”, urodziła się około 18 roku p.n.e. na terenach Judei Herodiańskiej. Oznacza to, że na początku 2026 roku jej postać historyczna liczyłaby ponad 2040 lat. Była żydowską kobietą żyjącą w Nazarecie w I wieku n.e. i przeszła do historii jako żona Józefa oraz matka Jezusa, stając się jedną z najważniejszych postaci w historii chrześcijaństwa i islamu. Jej śmierć lub odejście z tego świata datuje się na okres po 33 roku n.e. Jako możliwe miejsca tego wydarzenia wskazuje się Jerozolimę, ówczesną prowincję Judea, lub Efez, znajdujący się w prowincji Azja, oba należące wówczas do Imperium Rzymskiego. W tradycji chrześcijańskiej Maryja czczona jest pod licznymi tytułami, takimi jak Dziewica czy Królowa, z których wiele zostało skatalogowanych w Litanii Loretańskiej, będącej zbiorem wezwań modlitewnych. Jest to osoba o ogromnym znaczeniu dla wielu wyznań.

Warto wiedzieć: Imię Maryja występuje w 156 językach świata, od afrikaans i aramejskiego, po esperanto i nahuatl, co świadczy o jej globalnym zasięgu.

Życie osobiste i rodzinne Maryi

Według niektórych pism apokryficznych, rodzicami Maryi byli Joachim i Anna. Informacje te nie pochodzą jednak bezpośrednio z tekstów biblijnych, lecz z późniejszych tradycji pisemnych. Maryja była zaręczona z Józefem. Ewangelie Mateusza i Łukasza podkreślają, że poczęcie jej syna, Jezusa, nastąpiło w sposób cudowny za sprawą Ducha Świętego, bez współżycia seksualnego z jej narzeczonym. Po narodzinach Jezusa w Betlejem, Maryja wraz z mężem Józefem wychowywała syna w Nazarecie, mieście położonym w Galilei. Razem tworzyli wspólnotę znaną w tradycji chrześcijańskiej jako Święta Rodzina. Maryja towarzyszyła swojemu synowi w kluczowych momentach jego życia. Była obecna w Jerozolimie podczas jego ukrzyżowania, a po jego wniebowstąpieniu przebywała wspólnie z apostołami. Jest to kobieta, której życie rodzinne stanowi centralny punkt wielu rozważań teologicznych.

Rola religijna i znaczenie międzyreligijne

Maryja zajmuje najwyższą pozycję wśród wszystkich kobiet w islamie i jest jedyną kobietą wymienioną z imienia w Koranie. Pojawia się tam wielokrotnie, a jeden z rozdziałów (sura) został nazwany jej imieniem – „Maryam”. W Kościele katolickim oraz w niektórych Kościołach prawosławnych Maryja jest uznawana za najświętszą i największą ze wszystkich świętych, co wiąże się z jej wyjątkową rolą w planie zbawienia. Większość głównych nurtów chrześcijaństwa, w tym katolicyzm, prawosławie, luteranizm, anglikanizm i metodyzm, uznaje Maryję za „Matkę Bożą” (Theotokos). Kościół Wschodu historycznie używał wobec niej tytułu „Christotokos” (Matka Chrystusa), który do dnia dzisiejszego jest obecny w liturgii Asyryjskiego Kościoła Wschodu. Maryja jest postacią czczoną nie tylko w chrześcijaństwie i islamie, ale również w wierze bahaickiej oraz religii druzów, co czyni ją postacią o ogromnym znaczeniu międzyreligijnym.

Tytuły i wezwania Maryi

• Dziewica
• Królowa
• Matka Boża (Theotokos)
• Christotokos (Matka Chrystusa)
• Bogurodzica
• Aeiparthenos (Zawsze Dziewica)
• Panagia (Wszechświęta)
• Beata Maria Virgo (BVM)
• Madonna (Nasza Pani)
• Królowa Niebios (Regina Caeli)

Dogmaty i osiągnięcia duchowe

Kościół katolicki wyznaje dogmat o Niepokalanym Poczęciu Maryi, który głosi, że od pierwszej chwili swojego istnienia była ona wolna od grzechu pierworodnego. Kolejnym kluczowym dogmatem katolickim i tradycją prawosławną jest wiara w jej wniebowzięcie (w tradycji zachodniej) lub zaśnięcie (w tradycji wschodniej). Oznacza to, że po zakończeniu ziemskiego życia jej ciało zostało zabrane do nieba. Wyznania luterańskie w swoich księgach wyznaniowych (Konfesjach) podtrzymują naukę o dziewiczym narodzeniu Jezusa, tytule Theotokos oraz o wiecznym dziewictwie Maryi. Prawosławie czci Maryję pod trzema głównymi tytułami: Theotokos (Bogurodzica), Aeiparthenos (Zawsze Dziewica – tytuł potwierdzony na Soborze w Konstantynopolu w 553 roku) oraz Panagia (Wszechświęta). Te osiągnięcia duchowe podkreślają jej wyjątkową pozycję.

Warto wiedzieć: Tytuł „Królowej Niebios” (Regina Caeli), nadawany Maryi, był w starożytności używany jako epitet dla pogańskich bogiń, takich jak Izyda czy Isztar, zanim został zaadaptowany w chrześcijaństwie.

Kult, filantropia i osobowość

Kult Maryi przejawia się w budowie licznych kościołów dedykowanych jej osobie oraz w organizowaniu masowych pielgrzymek do sanktuariów maryjnych na całym świecie. Wierni na przestrzeni wieków zgłaszali liczne objawienia maryjne oraz przypisywali jej wstawiennictwu cudowne uzdrowienia i interwencje w trudnych sytuacjach życiowych. Kult Maryi obejmuje bogatą tradycję hymnograficzną i modlitewną, w tym używanie łacińskiego tytułu „Beata Maria Virgo” (BVM) oraz włoskiego określenia „Madonna” (Nasza Pani). Opis postaci Maryi często podkreśla jej pokorę i oddanie. W kontekście polska, gdzie kult maryjny jest silny, można znaleźć wiele przykładów tej pobożności.

Maryja w sztuce i kulturze

Maryja jest jednym z najważniejszych tematów w historii sztuki, szczególnie w malarstwie bizantyjskim, średniowiecznym oraz renesansowym, gdzie przedstawiano ją najczęściej jako Madonnę z Dzieciątkiem. Jedną z najstarszych zachowanych ikon Maryi jest „Madonna del Rosario” (Maria Advocata), datowana na VI wiek lub wcześniej, która obecnie znajduje się w Rzymie. Postać Maryi była wielokrotnie portretowana w kinematografii, a jej życie i rola matki Jezusa stały się inspiracją dla niezliczonych utworów muzycznych. Wikipedia często zawiera szczegółowe opisy tych dzieł. Sztuka jest jednym z głównych sposobów przekazywania informacji o jej życiu.

Warto wiedzieć: Ewangelie synoptyczne (Mateusza, Marka i Łukasza) zgodnie wymieniają Maryję jako matkę Jezusa, jednak szczegóły dotyczące jej późniejszego życia nie zostały zapisane w kanonie Biblii.

Ciekawostki

Maryja, jako postać historyczna i religijna, jest obiektem zainteresowania w wielu dziedzinach. Jej imię ma głębokie korzenie językowe i kulturowe. Choć hasło „mary kay” odnosi się do zupełnie innej dziedziny, to powszechność imienia Maryja, występującego w 156 językach, świadczy o jej uniwersalnym charakterze. Opis postaci Maryi często skupia się na jej duchowej roli, jednak warto pamiętać o jej historycznym kontekście jako żydowskiej kobiety z I wieku.

Podsumowując, Maryja, urodzona około 18 roku p.n.e., stanowi centralną postać o uniwersalnym znaczeniu, której życie i dziedzictwo, ze szczególnym uwzględnieniem jej roli jako Matki Jezusa i jej znaczenia międzyreligijnego, inspirują miliony wiernych na całym świecie. Jej postać jest nieodłącznym elementem historii sztuki, teologii i duchowości, a jej wpływ jest odczuwalny w wielu kulturach i wyznaniach.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Mary,_mother_of_Jesus