Magellan: Ferdynand Magellan – żeglarz, który opłynął świat.

11

Ferdynand Magellan, urodzony około 1480 roku w północnej Portugalii, był portugalskim odkrywcą i żeglarzem, który na stałe zapisał się w historii jako dowódca pierwszej wyprawy dookoła świata. Choć dokładne miejsce jego narodzin nie jest potwierdzone, jego dziedzictwo jako wizjonera i przywódcy jest niepodważalne. Po służbie dla portugalskiej korony, Magellan przeniósł swoją lojalność na dwór hiszpański, gdzie rozpoczął przygotowania do monumentalnego przedsięwzięcia, które zmieniło postrzeganie geografii świata.

W Hiszpanii poślubił Marię Calderę Beatriz Barbosę. Para miała dwóch synów, Rodrigo i Carlosa de Magallanes, jednak obaj zmarli w bardzo młodym wieku. Jego życiorys jest świadectwem determinacji i odwagi, a jego wyprawa dookoła świata pozostaje jednym z najważniejszych wydarzeń w historii odkryć geograficznych.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na [kwiecień 2024] ma około 544 lat.
• Żona/Mąż: Maria Caldera Beatriz Barbosa.
• Dzieci: Rodrigo de Magallanes, Carlos de Magallanes (obaj zmarli w dzieciństwie).
• Zawód: Odkrywca, żeglarz, dowódca wyprawy.
• Główne osiągnięcie: Zaplanowanie i dowodzenie pierwszą wyprawą dookoła świata.

Kim był Ferdynand Magellan?

Ferdynand Magellan, znany również jako Fernão de Magalhães, urodził się około 1480 roku w północnej części Portugalii. Chociaż dokładne miejsce jego narodzin nie jest jednoznacznie potwierdzone, region Sabrosa żywi silne przekonanie, że to właśnie tam przyszedł na świat. Jako portugalski odkrywca i żeglarz, Magellan zyskał światowe uznanie dzięki zaplanowaniu i poprowadzeniu pierwszej wyprawy, która okrążyła Ziemię. Jego życiorys jest ściśle związany z epoką wielkich odkryć geograficznych, a jego nazwisko stało się synonimem odwagi i wytrwałości w eksploracji nieznanych lądów i mórz.

Choć z pochodzenia był Portugalczykiem i przez wiele lat służył portugalskiej koronie, szczególnie w Azji, jego losy potoczyły się inaczej. Po konflikcie z królem Manuelem I, Magellan przeniósł swoją lojalność na dwór hiszpański, stając się poddanym Karola I. Ta zmiana przynależności narodowej otworzyła mu drogę do realizacji jego największego marzenia – zorganizowania wyprawy, która miała udowodnić możliwość opłynięcia świata drogą zachodnią.

Ferdynand Magellan zginął 27 kwietnia 1521 roku na wyspie Mactan, która dziś należy do Filipin. Jego śmierć nastąpiła w wyniku walki, gdzie został raniony. Mimo tragicznego końca, jego wizja i plany zostały zrealizowane przez jego załogę. Jest on uznawany za planistę i lidera hiszpańskiej wyprawy z lat 1519–1522. Ta historyczna ekspedycja jako pierwsza w historii opłynęła świat, odkryła przejście między oceanami, nazwane później Cieśniną Magellana, a także dokonała pierwszego europejskiego przepłynięcia Oceanu Spokojnego.

Warto wiedzieć: Ferdynand Magellan jest pierwszym człowiekiem w historii, który dokonał niemal pełnego, osobistego opłynięcia kuli ziemskiej. Jego podróże na wschód (1505–1512) i na zachód (1521) doprowadziły go do Azji Południowo-Wschodniej obiema drogami.

Życie prywatne i rodzinne Ferdynanda Magellana

Pochodzenie szlacheckie i rodzice

Ferdynand Magellan wywodził się z rodziny należącej do niższej szlachty portugalskiej. Jego ojcem był Pedro de Magalhães, który pełnił ważną funkcję burmistrza miasta. Matką eksploratora była Alda de Mezquita. To szlacheckie pochodzenie zapewniło mu pewne perspektywy w społeczeństwie, które jednak szybko przerosły tradycyjne ramy, prowadząc go ku wielkim morskim przygodom.

Wczesna edukacja i służba na dworze

Już od najmłodszych lat Magellan był związany z dworem królewskim. Wychowywał się jako paź królowej Eleonory, żony króla Jana II. Taka pozycja na dworze królewskim była cennym doświadczeniem, które zapewniło mu kontakt z polityką, kulturą i strategią, a także stanowiło idealny start w kręgach dworskich, przygotowując go do przyszłych wyzwań.

Małżeństwo i potomstwo

Po tym, jak Magellan przeniósł się do Sewilli w Hiszpanii, poślubił Marię Calderę Beatriz Barbosę. Z tego związku narodziło się dwóch synów: Rodrigo de Magallanes i Carlos de Magallanes. Niestety, los okazał się dla nich okrutny, a obaj chłopcy zmarli w bardzo młodym wieku, co stanowiło głęboki cios dla rodziny.

Kariera wojskowa i morska Ferdynanda Magellana

Ferdynand Magellan rozpoczął swoją karierę wojskową i morską w Portugalii, zdobywając cenne doświadczenie w Azji.

Służba w Indiach Portugalskich

W marcu 1505 roku, mając 25 lat, Magellan zaciągnął się do floty składającej się z 22 statków. Celem tej ekspedycji było osadzenie Francisco de Almeidy jako pierwszego wicekróla Indii Portugalskich. Przez następne osiem lat Magellan służył w Indiach Portugalskich, zdobywając cenne doświadczenie morskie i bojowe w odległych rejonach Azji.

Doświadczenie bojowe i rany

Podczas swojej służby na wschodzie, Magellan brał udział w licznych kluczowych bitwach morskich. Doświadczenie zdobywał m.in. pod Cannanore w 1506 roku, gdzie został ranny, oraz w wielkiej bitwie pod Diu w 1509 roku. Te starcia kształtowały go jako doświadczonego dowódcę i walecznego żeglarza.

Udział w podboju Malakki i rola niewolnika Enrique

W 1511 roku Magellan uczestniczył w ważnym podboju Malakki pod dowództwem Afonso de Albuquerque. Sukces tej operacji przyniósł mu awans i znaczące łupy. Co więcej, w wyniku kampanii Magellan nabył malajskiego niewolnika o imieniu Enrique. Ten niewolnik odegrał później znaczącą rolę w wyprawie dookoła świata, stając się kluczowym elementem w komunikacji z lokalnymi mieszkańcami.

Kampania w Maroku i uszczerbek na zdrowiu

W 1513 roku Magellan został wysłany do walki z marokańską twierdzą Azemmour. W sierpniu tego samego roku, podczas działań wojennych, odniósł poważną ranę nogi. Uraz ten spowodował, że do końca życia Ferdinand Magellan utykał, co stanowiło trwały uszczerbek na jego zdrowiu, ale nie osłabiło jego ducha ani determinacji.

Konflikt z królem Manuelem I i zmiana lojalności

Kariera Magellana w służbie portugalskiej korony napotkała na przeszkody. Po oskarżeniach o nielegalny handel z Maurami oraz odmowie króla Manuela I sfinansowania wyprawy na Moluki drogą zachodnią, Magellan popadł w niełaskę. W obliczu tych trudności, w 1517 roku podjął decyzję o opuszczeniu Portugalii i przeniesieniu swojej lojalności na dwór hiszpański, licząc na wsparcie dla swoich ambitnych planów.

Wielka wyprawa dookoła świata (1519–1522)

W 1518 roku, po przeniesieniu się do Hiszpanii, Magellan otrzymał zgodę króla Karola I na zorganizowanie wyprawy mającej na celu znalezienie zachodniej drogi do Wysp Korzennych. Wyprawa, znana jako „Armada Moluków”, składała się z pięciu statków: „Trinidad” (okręt flagowy), „San Antonio”, „Concepcion”, „Victoria” i „Santiago”. Statki zostały zaopatrzone w zapasy na dwa lata podróży. Dowodził grupą około 270 mężczyzn o bardzo zróżnicowanym pochodzeniu. W załodze znaleźli się Hiszpanie (stanowiący 60%), Portugalczycy, Włosi, Francuzi, Grecy, Flamandowie, Niemcy, Irlandczycy, a nawet jeden Anglik i jeden Malajczyk. Taka międzynarodowa załoga świadczyła o skali i ambicjach ekspedycji.

W dniu 20 września 1519 roku flota wypłynęła z portu Sanlúcar de Barrameda. Po drodze, w lipcu 1520 roku, zatrzymali się w Rio de Janeiro, a następnie dotarli do ujścia Río de la Plata, poszukując przejścia na drugą stronę lądu. Przełomowym momentem było odkrycie **Cieśniny Magellana** 21 października 1520 roku. Po jej przebyciu, 28 listopada 1520 roku, flota wypłynęła na spokojne wody, które Magellan nazwał „Mar Pacifico”, czyli Morze Spokojne.

Po tragicznej śmierci Ferdynanda Magellana na wyspie Mactan 27 kwietnia 1521 roku, dowództwo nad pozostałą częścią floty, a konkretnie nad statkiem „Victoria”, przejął Juan Sebastián Elcano. To on doprowadził misję do końca, docierając do Hiszpanii 6 września 1522 roku. Wyprawa ta, mimo ogromnych strat, udowodniła możliwość opłynięcia świata i znacząco poszerzyła europejską wiedzę o geografii.

Przygotowania, flota i skład załogi

W 1518 roku, po przeniesieniu się do Hiszpanii, Magellan otrzymał zgodę króla Karola I na zorganizowanie wyprawy mającej na celu znalezienie zachodniej drogi do Wysp Korzennych. Wyprawa, znana jako „Armada Moluków”, składała się z pięciu statków: „Trinidad” (okręt flagowy), „San Antonio”, „Concepcion”, „Victoria” i „Santiago”. Statki zostały zaopatrzone w zapasy na dwa lata podróży. Dowodził grupą około 270 mężczyzn o bardzo zróżnicowanym pochodzeniu. W załodze znaleźli się Hiszpanie (stanowiący 60%), Portugalczycy, Włosi, Francuzi, Grecy, Flamandowie, Niemcy, Irlandczycy, a nawet jeden Anglik i jeden Malajczyk. Taka międzynarodowa załoga świadczyła o skali i ambicjach ekspedycji.

Nominacje i przywileje od króla Karola I

W uznaniu jego wizji i potencjału, król Karol I mianował Ferdynanda Magellana admirałem floty hiszpańskiej w 1518 roku. Ponadto, nadał mu prestiżowy tytuł Komandora Orderu Santiago. Te nominacje i przywileje podkreślały wysokie zaufanie, jakim darzono Magellana, i stanowiły znaczące wsparcie dla jego przedsięwzięcia.

Odkrycie Pacyfiku i nazwa „Mar Pacifico”

Po żmudnym i niebezpiecznym przejściu przez burzliwą cieśninę na południu Ameryki Południowej, która później została nazwana Cieśniną Magellana, flota wypłynęła na spokojne wody. Magellan, zaskoczony łagodnością morza po trudach przejścia, nazwał je „Mar Pacifico”, co oznacza Morze Spokojne. Było to odkrycie o ogromnym znaczeniu geograficznym, otwierające nową drogę na zachód i poszerzające europejską wiedzę o świecie.

Dokończenie misji przez załogę po śmierci Magellana

Tragiczna śmierć Ferdynanda Magellana na wyspie Mactan w 1521 roku nie zakończyła wyprawy. Dowództwo przejął Juan Sebastián Elcano. To on poprowadził statek „Victoria”, jedyny, który zdołał powrócić do Hiszpanii, przez Ocean Indyjski i wokół Afryki, docierając do portu Sanlúcar de Barrameda 6 września 1522 roku. Tym samym załoga dokończyła pierwszą w historii wyprawę dookoła świata, choć sam Magellan nie dożył jej końca.

Kontrowersje i incydenty związane z Magellanem

Oskarżenia o zdradę i działania króla Portugalii

Przejście Magellana do służby hiszpańskiej zostało odebrane przez króla Portugalii Manuela I jako osobista zniewaga. Istnieją doniesienia, że król Manuel mógł nakazać wandalizm posiadłości Magellana w Sabrosie. Według niektórych źródeł, król Portugalii planował nawet zabójstwo Magellana, co świadczy o głębokości konfliktu i napięć politycznych tamtych czasów.

Bunt na statkach podczas zimowania

Podczas zimowania w Patagonii, część załogi wyprawy Magellana wszczęła bunty (mutinies). Te wewnętrzne konflikty stanowiły poważne zagrożenie dla powodzenia całej ekspedycji. Magellan, wykazując się stanowczością i umiejętnościami przywódczymi, zdołał stłumić te buntownicze nastroje, zanim flota dotarła do kluczowej cieśniny, co pozwoliło na kontynuowanie podróży.

Pościg portugalskiej floty

Gdy Magellan wypłynął na otwarte morze w sierpniu 1519 roku, król Portugalii nie zamierzał pozostawić tego bez odpowiedzi. Wysłano za nim portugalską flotę wojenną z misją przechwycenia go i uniemożliwienia dalszej podróży. Mimo pościgu, statkom hiszpańskim udało się uniknąć pojmania, co było kluczowe dla dalszego przebiegu wyprawy.

Ciekawostki i znaczenie Ferdynanda Magellana

Osobista cyrkulacja globu

Ferdynand Magellan jest często uznawany za pierwszego człowieka, który dokonał niemal pełnego opłynięcia kuli ziemskiej. Działo się tak dzięki temu, że w latach 1505–1512 dotarł do Azji Południowo-Wschodniej płynąc na wschód, a następnie w 1521 roku dotarł tam ponownie, tym razem płynąc na zachód. Jego podróże pozwoliły mu osobiście pokonać niemal cały obwód Ziemi, co było wówczas niezwykłym osiągnięciem.

Wpływ listów Serrão na planowanie wyprawy

Kluczową rolę w planowaniu wyprawy odegrały informacje uzyskane od przyjaciela Magellana, Francisco Serrão. Serrão osiadł na Molukach i przesyłał Magellanowi listy zawierające szczegółowe informacje o bogatych w przyprawy terytoriach. Te wiadomości były nieocenione w kształtowaniu strategii i celów ekspedycji.

Rola niewolnika Enrique jako dowodu geograficznego

Malajski niewolnik Enrique, nabyty przez Magellana po podboju Malakki, odegrał istotną rolę w wyprawie. Magellan twierdził przed królem Karolem I, że Enrique pochodzi z Wysp Korzennych. Miało to służyć jako dowód na to, że te strategicznie ważne wyspy leżą w hiszpańskiej strefie wpływów, co było kluczowe dla legitymizacji hiszpańskich roszczeń.

Naukowe podejście do planowania wyprawy i współpraca z Rui Faleiro

Przed wyruszeniem w swoją przełomową wyprawę, Magellan wykazał się naukowym podejściem do planowania. Poświęcił się studiowaniu najnowszych map morskich i współpracował z kosmografem Rui Faleiro. Razem badali możliwość istnienia przejścia z Oceanu Atlantyckiego na Ocean Spokojny, co było podstawą dla planowanej trasy wyprawy.

Kluczowe etapy kariery i podróży Ferdynanda Magellana

Ferdynand Magellan, mimo że nie doczekał końca swojej wielkiej wyprawy, zapisał się w historii jako wizjoner i przywódca, który zainicjował pierwszą podróż dookoła świata. Jego odwaga, determinacja i strategiczne myślenie umożliwiły odkrycie Cieśniny Magellana i pierwszego europejskiego przepłynięcia Pacyfiku, co na zawsze zmieniło geograficzne postrzeganie Ziemi i otworzyło nowy rozdział w historii odkryć geograficznych.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Ferdinand_Magellan