Laozi, znany także jako „Stary Mistrz” lub „Czcigodny”, to postać o fundamentalnym znaczeniu dla taoizmu, chińskiej filozofii i religii. Choć jego dokładny wiek i data urodzenia są przedmiotem dyskusji naukowej, tradycyjnie datuje się jego życie na VI wiek p.n.e. W tradycyjnych przekazach jego prawdziwe imię brzmiało Li Er (Lǐ Ěr), a nazwisko „Li” nawiązuje do legendy o jego narodzinach pod drzewem śliwy. Zanim poświęcił się kontemplacji i spisał swoje myśli w „Tao Te Ching”, Laozi pełnił prestiżową funkcję królewskiego archiwisty na dworze dynastii Zhou, co zapewniło mu dostęp do bogatej wiedzy historycznej i klasycznej. Jego największym dziełem jest „Tao Te Ching”, uznawane za „wielką księgę tao”, która wywarła nieoceniony wpływ na rozwój chińskiej kultury i filozofii.
Dziś postać Laozi nadal inspiruje artystów, filozofów i ruchy ekologiczne na całym świecie, dowodząc ponadczasowości jego myśli. Jego filozofia opiera się na kluczowych ideach „Tao” (Droga), będącej pierwotną zasadą wszechświata, oraz „Wu wei” (niedziałanie lub działanie bez wysiłku), promując życie w harmonii z naturą i akceptację biegu zdarzeń.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Tradycyjnie datowany na VI wiek p.n.e.
- Żona/Mąż: Brak informacji.
- Dzieci: Brak informacji.
- Zawód: Królewski archiwista, filozof, założyciel taoizmu.
- Główne osiągnięcie: Autor „Tao Te Ching”, fundamentalnego tekstu taoizmu.
Podstawowe informacje o Laozi
Laozi, którego imię znaczy „Stary Mistrz” lub „Czcigodny”, nie jest imieniem własnym, lecz honorowym tytułem. Według tradycyjnych przekazów, prawdziwe imię tego mędrca brzmiało Li Er (Lǐ Ěr). Nazwisko „Li”, oznaczające w języku chińskim „śliwę”, nawiązuje do legendy o jego narodzinach pod drzewem śliwy. Tradycyjne źródła umiejscawiają narodziny Laozi w VI wieku p.n.e., choć niektóre datowania przesuwają ten okres na IV wiek p.n.e. Miał on pochodzić z wioski Quren w państwie Chu, na terenie dzisiejszej prowincji Henan. Filozof jest również identyfikowany z postacią Lao Dan, gdzie „Dan” oznacza „Długouchego”, co w kulturze starożytnych Chin symbolizowało długowieczność i mądrość. Posiadał także imię grzecznościowe Boyang (Bóyáng), które zawiera znak „yang” – oznaczający słoneczną i męską siłę życiową, kluczową w wierzeniach taoistycznych.
Życie i Legenda Laozi
Zanim Laozi miał zrezygnować z życia publicznego, pełnił prestiżową funkcję królewskiego archiwisty na dworze dynastii Zhou w Wangcheng, dzisiejszym Luoyang. Ta pozycja pozwalała mu na dostęp do bogatej wiedzy historycznej i klasycznej, co z pewnością wpłynęło na jego późniejsze myśli. Jednym z najbardziej znanych wydarzeń opisanych w tradycji jest jego spotkanie z Konfucjuszem, który żył w latach ok. 551–479 p.n.e. Według przekazów, Laozi wywarł na młodszego filozofa ogromne wrażenie swoją mądrością, co stało się podstawą do późniejszych porównań obu szkół myślenia.
Legenda głosi, że zniechęcony upadkiem moralnym społeczeństwa, Laozi postanowił opuścić Chiny i udać się na zachód. Zanim jednak przekroczył granicę i zniknął w dziczy, na prośbę strażnika granicznego miał spisać swoją naukę w formie jednej księgi. Ta opowieść podkreśla jego dążenie do prostoty i harmonii z naturą. Laozi jest również czczony w Chinach jako protoplasta popularnego nazwiska Li. Dynastia Tang (618–907 n.e.) oficjalnie uznała go za swojego przodka, co znacząco podniosło rangę taoizmu w tamtym okresie.
Działalność i Filozofia Laozi
Laozi jest powszechnie uznawany za autora „Tao Te Ching” (znanego również jako „Laozi”), fundamentalnego tekstu taoizmu. To dzieło wywarło kolosalny wpływ na chińską kulturę, religię i późniejszych filozofów, którzy przez wieki tworzyli do niego liczne komentarze. Filozofia Laozi opiera się na dwóch kluczowych ideach: „Tao” (Droga), będącej pierwotną zasadą wszechświata i prapoczątkiem nieba i ziemi, oraz „Wu wei” (niedziałanie lub działanie bez wysiłku). Koncepcje te promują życie w harmonii z naturą, akceptację biegu zdarzeń i unikanie sztucznego oporu.
Nauki Laozi podkreślają znaczenie prostoty, umiarkowania i łagodności. Według niego, „dao jest nienazywalne”, a próba jego zdefiniowania prowadzi jedynie do jego zaprzeczenia. Filozofia ta stanowiła odprysk rodzimego taoizmu, który w późniejszych okresach, zwłaszcza podczas dynastii Tang, przeżywał swoją złotą epokę. Postać Laozi przenika granice systemów wierzeń; w niektórych odłamach buddyzmu chińskiego, konfucjanizmu oraz chińskiej religii ludowej uważa się, że po spisaniu swoich nauk stał się nieśmiertelnym pustelnikiem, a nawet osiągnął nadludzkie moce dzięki odpowiednim ćwiczeniom.
Dziedzictwo i Osiągnięcia Laozi
W religijnych nurtach taoizmu Laozi został deifikowany jako Laojun (Stary Pan), jedno z Trzech Czystych Bóstw. Niektórzy wyznawcy wierzyli nawet, że księga „Tao Te Ching” jest awatarem tego boga wcielonym w formę literacką. Dowodem na starożytne korzenie jego myśli są odkryte w Guodian (Guodian Chu Slips) bambusowe paski datowane na koniec IV wieku p.n.e. Zawierają one fragmenty, które odpowiadają około jednej trzeciej współczesnego tekstu „Tao Te Ching”.
Postać Laozi jest częstym motywem w sztuce chińskiej. Klasycznym przykładem jest portret autorstwa Zhang Lu z epoki Ming, przedstawiający filozofa jadącego na wole, co symbolizuje jego opanowanie i powrót do natury. Myśl Laozi przekroczyła granice Chin, docierając m.in. do Tamil Nadu w Indiach, a w czasach współczesnych stała się inspiracją dla globalnych ruchów filozoficznych i ekologicznych. Jego nauki o harmonii z naturą i działaniu bez wysiłku resonują również w kontekście współczesnych wyzwań ekologicznych.
Kluczowe idee filozoficzne Laozi
- Tao (Droga): Pierwotna zasada wszechświata, źródło wszystkiego, co istnieje. Jest nienazywalne i nieuchwytne w swej istocie.
- Wu wei (Niedziałanie): Działanie zgodne z naturalnym biegiem rzeczy, bez sztucznego wysiłku i oporu. Oznacza działanie w harmonii z Tao.
Ciekawostki o Laozi
Przydomek „Lao Dan” (Długouchy) nie był jedynie opisem fizycznym, ale w kulturze starożytnych Chin stanowił symbol długowieczności oraz nadzwyczajnej mądrości i zdolności słuchania prawd wszechświata. Ze względu na ewolucję języka i systemów zapisu, imię filozofa funkcjonuje w wielu formach – od pinyin „Lǎozǐ”, przez Wade-Giles „Lao 3-tzŭ 3”, aż po rekonstrukcje starochińskie brzmiące jak „C.rˤuʔ tsəʔ”.
W 1996 roku artysta Mark di Suvero stworzył rzeźbę zatytułowaną „Lao Tzu”, co pokazuje, że postać ta wciąż inspiruje twórców sztuki nowoczesnej ponad 2500 lat po swoim domniemanym życiu. Legenda głosi, że Laozi miał podyktować swoje dzieło strażnikowi granicznemu, co doprowadziło do jego powstania. Taoistyczni propagandyści dowodzili, że Laozi w rzeczywistości był reinkarnacją mędrca z Indii, a nawet że podróżował do Indii. Tradycyjna biografia znajduje się w dziełach takich jak „Shiji” (Zapiski historyka) Sima Qiana, choć długo trwały spory co do jego autentyczności. Współczesny konfucjuszowi mędrzec stanowił przeciwwagę dla jego etyki społecznej, proponując ścieżkę indywidualnego rozwoju i harmonii.
Różnorodność transkrypcji imienia Laozi
- Pinyin: Lǎozǐ
- Wade-Giles: Lao 3-tzŭ 3
- Rekonstrukcje starochińskie: C.rˤuʔ tsəʔ
Warto wiedzieć: Choć współczesna nauka poddaje w wątpliwość historyczne istnienie Laozi jako jednej osoby, jego wpływ na myśl filozoficzną i religijną jest niepodważalny. Dzieło „Tao Te Ching” jest jednym z najważniejszych tekstów w historii filozofii chińskiej.
Podsumowując, nauki Laozi o harmonii z naturą i działaniu zgodnym z Tao mogą stanowić inspirację do odnalezienia spokoju i równowagi w naszym własnym życiu, podkreślając ponadczasowe znaczenie jego mądrości.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Kim był Lao Tzu?
Lao Tzu to legendarny chiński filozof, któremu przypisuje się autorstwo „Tao Te Ching”. Uważany jest za założyciela taoizmu, choć jego historyczna egzystencja budzi pewne wątpliwości.
Co oznacza imię Lao Tzu?
Imię Lao Tzu można przetłumaczyć jako „Stary Mistrz” lub „Starzec”. Jest to raczej tytuł honorowy niż imię własne.
O co chodzi w taoizmie?
Taoizm kładzie nacisk na życie w harmonii z Tao, czyli wszechogarniającą, naturalną siłą wszechświata. Zachęca do prostoty, spontaniczności i nieingerencji (wu wei).
Jak nazywa się doktryna której twórca jest chiński filozof Laozi?
Doktryna, której twórcą jest Laozi, nazywa się taoizmem. Jest to filozofia i religia chińska.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Laozi
