Amundsen: Roald Amundsen, biegun, wódka Amundsen 40, wyprawy i czystość

18

Roald Amundsen, legendarny norweski badacz polarny, na zawsze zapisał się w historii jako pierwszy człowiek, który zdobył oba bieguny Ziemi. Urodzony 16 lipca 1872 roku, zginął w czerwcu 1928 roku w wieku 55 lat, bez wieści podczas misji ratunkowej na Morzu Barentsa. Jego matka, Hanna Sahlqvist, marzyła o karierze medycznej dla syna, jednak po jej śmierci, młody Roald porzucił studia i poświęcił się swojej największej pasji – eksploracji polarnej, czego zwieńczeniem było zdobycie bieguna południowego w 1911 roku.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na styczeń 2026 roku minęłoby 153 lata i pół roku od jego narodzin.
• Żona/Mąż: Brak informacji o małżeństwie w dostępnych danych.
• Dzieci: Brak informacji o dzieciach w dostępnych danych.
• Zawód: Badacz polarny, odkrywca.
• Główne osiągnięcie: Zdobycie Bieguna Południowego (1911) i jako pierwszy człowiek dotarcie do obu biegunów Ziemi.

Kim był Roald Amundsen?

Roald Engelbregt Gravning Amundsen urodził się 16 lipca 1872 roku w Borge, w norweskim okręgu Østfold. Pochodził z rodziny o silnych tradycjach morskich – jego przodkowie byli właścicielami statków i kapitanami. Choć jego matka pragnęła dla niego kariery medycznej, śmierć Hanny Sahlqvist, gdy Roald miał 21 lat, radykalnie zmieniła jego życiowe plany. Porzucił studia i poświęcił się fascynacji morzem i polarnymi wyprawami, które wkrótce miały wynieść go na szczyty sławy.

Roald Amundsen jest uznawany za pierwszego człowieka, który zdobył oba bieguny Ziemi. Jego dokonania obejmują dotarcie do bieguna południowego w 1911 roku oraz potwierdzone w 1926 roku pierwszeństwo na biegunie północnym podczas lotu sterowcem „Norge”. Jest również pierwszym człowiekiem, który udowodnił pokonanie Przejścia Północno-Zachodniego w latach 1903–1906.

Rodzina i życie prywatne Roalda Amundsena

Życie osobiste Roalda Amundsena było silnie naznaczone wpływem jego matki, Hanny Sahlqvist. Pragnęła ona dla syna stabilnej przyszłości i naciskała, by został lekarzem. Roald dotrzymał jej obietnicy i podjął studia medyczne na uniwersytecie. Jednak śmierć matki, która nastąpiła, gdy miał 21 lat, radykalnie zmieniła jego plany. Natychmiast porzucił naukę i poświęcił się życiu na morzu i eksploracji.

Jego fascynacja światem polarnym zaczęła się kształtować w młodym wieku. W wieku 15 lat Roald przeczytał relacje Sir Johna Franklina z jego lądowych wypraw arktycznych. Ta lektura wywarła na nim tak ogromne wrażenie, że sam przyznał, iż ukształtowała ona cały kurs jego przyszłego życia. Dodatkowo, dorastając w dzielnicy Uranienborg, był okazjonalnym towarzyszem zabaw Carstena Borchgrevinka, który później stał się pionierem badań Antarktydy. Pokazuje to, jak środowisko, w którym dorastał Roald, było przesiąknięte duchem odkryć i eksploracji.

Kariera i kluczowe ekspedycje Roalda Amundsena

Kariera Roalda Amundsena jako badacza polarnego rozpoczęła się na dobre od jego debiutu w Antarktyce w latach 1897–1899. W wieku 25 lat dołączył jako pierwszy oficer do Belgijskiej Wyprawy Antarktycznej pod dowództwem Adriena de Gerlache na statku „Belgica”. Wyprawa ta zapisała się w historii jako pierwsza wyprawa zimująca w Antarktyce, po tym jak statek został uwięziony w lodzie.

Pierwszeństwo na obu biegunach

Amundsen zapisał się w annałach historii jako lider pierwszej ekspedycji, która dotarła do bieguna południowego w 1911 roku. Co więcej, jest uznawany za pierwszego człowieka, który udowodnił pokonanie Przejścia Północno-Zachodniego w latach 1903–1906. Jego wyjątkowe osiągnięcia obejmują również pierwszeństwo na obu biegunach Ziemi – północnym i południowym. Jego obecność na biegunie północnym została w pełni zweryfikowana w 1926 roku, podczas lotu sterowcem „Norge”.

Kolejnym przełomowym momentem w karierze Amundsena było pokonanie Przejścia Północno-Zachodniego w latach 1903–1906. Dowodził on sześcioosobową załogą na 45-tonowym kutrze rybackim „Gjøa”, wyposażonym w niewielki silnik naftowy o mocy 13 KM. Kluczem do tego sukcesu była technika płynięcia blisko brzegu oraz wykorzystanie statku o płytkim zanurzeniu, co pozwoliło na nawigację w trudnych warunkach.

Najbardziej znanym osiągnięciem Roalda Amundsena jest zdobycie Bieguna Południowego w 1911 roku. Po zmianie pierwotnych planów z wyprawy na biegun północny na południowy, Amundsen wyruszył statkiem „Fram”. 14 grudnia 1911 roku, wraz z czterema towarzyszami – Bjaalandem, Hanssenem, Hassem i Wistingiem – dotarł do celu, wyprzedzając wyprawę Roberta F. Scotta o ponad miesiąc. Był to moment triumfu norweskiego badacza i kamień milowy w historii eksploracji.

Po wyprawie na biegun południowy, Amundsen kontynuował swoje działania eksploracyjne. W 1918 roku wyruszył na wyprawę statkiem „Maud”. Po nieudanej próbie dotarcia do bieguna północnego poprzez dryfowanie w lodzie Przejścia Północno-Wschodniego, zaczął planować wyprawy lotnicze. Stanowiło to istotny przełom w jego podejściu do eksploracji, ukazując jego zdolność do adaptacji i poszukiwania nowych metod dotarcia do trudnodostępnych miejsc.

Szczytowym osiągnięciem w jego eksploracji biegunów było pierwsze w historii w pełni zweryfikowane przelot nad biegunem północnym. 12 maja 1926 roku, wraz z 15 innymi mężczyznami na pokładzie sterowca „Norge”, Amundsen dokonał tego historycznego wyczynu. Lot rozpoczął się na Spitsbergenie i zakończył na Alasce, potwierdzając jego status jako zdobywcy obu biegunów.

Nagrody i osiągnięcia Roalda Amundsena

Sukcesy Roalda Amundsena w dziedzinie nawigacji polarnej spotkały się z szerokim międzynarodowym uznaniem. W 1906 roku został uhonorowany Orderem Świętego Olafa, jednym z najwyższych norweskich odznaczeń. Rok później, w 1907 roku, otrzymał austriacki Order Franciszka Józefa, co świadczyło o jego rosnącej renomie w świecie odkrywców.

Jego wkład w naukę i eksplorację został doceniony licznymi medalami naukowymi i prestiżowymi nagrodami. Otrzymał Medal Hubbarda w 1907 roku, Medal Charlesa P. Daly’ego w 1912 roku oraz Medal Vega w 1913 roku. W 1928 roku, tuż przed swoim zaginięciem lub pośmiertnie, został odznaczony Złotym Medalem Kongresu USA, co stanowiło kolejny dowód uznania dla jego niezwykłych dokonań.

Kluczowe osiągnięcia Roalda Amundsena

• Pierwsza ekspedycja, która dotarła do bieguna południowego (1911).
• Pierwsze udowodnione pokonanie Przejścia Północno-Zachodniego (1903–1906).
• Pierwszy człowiek, którego obecność na obu biegunach Ziemi została w pełni zweryfikowana i potwierdzona (biegun północny w 1926 roku).

Umiejętności i przygotowanie Roalda Amundsena

Klucz do sukcesu Roalda Amundsena tkwił w jego niezwykłym przygotowaniu i nauce od najlepszych. Podczas dwóch zim spędzonych na Wyspie Króla Williama, w osadzie Gjoa Haven, Amundsen intensywnie uczył się od lokalnego ludu Netsilik Inuit. Nabył od nich kluczowe umiejętności przetrwania w ekstremalnych warunkach, w tym biegłości w używaniu psów zaprzęgowych oraz noszeniu odzieży wykonanej ze skór zwierzęcych zamiast wełnianych ubrań. Ta wiedza okazała się nieoceniona podczas jego wypraw, zwłaszcza tej na biegun południowy.

Sukces wyprawy na biegun południowy w dużej mierze przypisuje się jego mistrzostwu w narciarstwie i doskonałej logistyce. Amundsen efektywnie wykorzystywał narty do przemieszczania się po lodzie i śniegu. Psy zaprzęgowe były nie tylko środkiem transportu, ale w krytycznych momentach stanowiły również źródło świeżego mięsa dla ludzi i pozostałych zwierząt, co było kluczowe dla utrzymania sił w trudnych warunkach.

Zdrowie i wyzwania Roalda Amundsena

Podczas swojej pierwszej wyprawy do Antarktyki, w latach 1897–1899, załoga statku „Belgica” stanęła w obliczu poważnego zagrożenia związanego ze szkorbutem. Statek został uwięziony w lodach, a załoga była narażona na długotrwałe niedobory witaminy C. Na szczęście, dzięki działaniom amerykańskiego lekarza Fredericka Cooka, który polował na zwierzęta i karmił ludzi świeżym mięsem, w tym podrobami, udało się uniknąć śmierci i przetrwać ten trudny okres.

Warto wiedzieć: Walka ze szkorbutem na statku „Belgica” dowiodła znaczenia świeżego pożywienia w ekstremalnych warunkach, co stało się ważną lekcją dla przyszłych wypraw polarnych.

Kariera i ekspedycje Roalda Amundsena w skrócie

Chronologia kluczowych wypraw

• 1897–1899: Belgijska Wyprawa Antarktyczna (pierwszy oficer), pierwsza wyprawa zimująca w Antarktyce.
• 1903–1906: Pokonanie Przejścia Północno-Zachodniego na statku „Gjøa”.
• 1911: Zdobycie Bieguna Południowego na statku „Fram”.
• 1918: Wyprawa statkiem „Maud” (nieudana próba dotarcia do bieguna północnego).
• 1926: Pierwszy w pełni zweryfikowany przelot nad biegunem północnym na pokładzie sterowca „Norge”.

Kontrowersje i wyzwania w karierze Roalda Amundsena

Kariera Roalda Amundsena nie była wolna od kontrowersji. W 1909 roku, początkowo zbierał fundusze na wyprawę na biegun północny. Jednak po doniesieniach o tym, że Frederick Cook i Robert Peary rzekomo już go zdobyli, Amundsen potajemnie zmienił cel swojej wyprawy na południe. Ta decyzja wywołała niezadowolenie Roberta Scotta oraz norweskich darczyńców, którzy poczuli się wprowadzeni w błąd. Jest to przykład jego strategicznego myślenia i determinacji w dążeniu do celu.

Podczas pierwszej, nieudanej próby wyruszenia na biegun południowy we wrześniu 1911 roku, ekstremalne temperatury doprowadziły do napięć w grupie. W wyniku tych wydarzeń, Amundsen odsunął Hjalmara Johansena od głównego zespołu, wysyłając go na mniej prestiżową misję do Ziemi Króla Edwarda VII. Choć miało to swoje uzasadnienie logistyczne, stanowiło to znaczące wyzwanie w relacjach między polarnikami.

Ciekawostki i nieznane fakty o Roaldzie Amundsenie

Wyścig o biegun południowy rozpoczął się symbolicznym telegraficznym komunikatem. Przebywając na Maderze w drodze na południe, Roald Amundsen wysłał do swojego rywala, Roberta Scotta, słynny, lakoniczny telegram: „Pozwalam sobie poinformować, że Fram udaje się do Antarktyki”. Ten krótki komunikat oficjalnie rozpoczął rywalizację o zdobycie bieguna.

Statek „Gjøa”, na którym Amundsen pokonał Przejście Północno-Zachodnie, powrócił do Norwegii dopiero w 1972 roku, po długiej, 45-dniowej podróży z San Francisco. Obecnie można go podziwiać w specjalnym budynku przy Muzeum Fram w Oslo, stanowiąc niematerialne dziedzictwo norweskiej eksploracji.

Ostatnia, tragiczna ekspedycja Roalda Amundsena miała miejsce 18 czerwca 1928 roku. Zaginął on podczas lotu ratunkowego, którego celem była pomoc załodze sterowca „Italia” dowodzonego przez Umberto Nobile. Mimo szeroko zakrojonych poszukiwań, jego ciała nigdy nie odnaleziono, a akcję poszukiwawczą oficjalnie przerwano we wrześniu tego samego roku, kończąc tym samym życie jednego z najwybitniejszych badaczy polarnych w historii.

Nagrody i wyróżnienia Roalda Amundsena

Roald Amundsen, jako pionier eksploracji polarnej, udowodnił, że wytrwałość, dogłębne przygotowanie i odwaga są kluczem do osiągnięcia pozornie niemożliwego. Jego życie, zakończone w niejasnych okolicznościach podczas misji ratunkowej, pozostaje inspiracją dla wszystkich dążących do przekraczania własnych granic i odkrywania nieznanego.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Roald_Amundsen